Κατά τη διάρκεια του Ραμαζανιού, του ιερότερου μήνα για τους μουσουλμάνους, εκατομμύρια πιστοί σε όλο τον κόσμο τηρούν αυστηρή νηστεία από την αυγή έως τη δύση του ηλίου. Η στιγμή που ολοκληρώνεται αυτή η καθημερινή δοκιμασία ονομάζεται Ιφτάρ, το απογευματινό γεύμα που σηματοδοτεί τη διακοπή της νηστείας αμέσως μετά την προσευχή του Μαγκρίμπ.
Πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες στιγμές της ημέρας κατά το Ραμαζάνι, καθώς δεν είναι μόνο ένα γεύμα αλλά και μια βαθιά κοινωνική και θρησκευτική παράδοση.
Το Ιφτάρ και το Σουχούρ: Τα δύο γεύματα της ημέρας
Κατά τη διάρκεια του Ραμαζανιού, οι μουσουλμάνοι καταναλώνουν δύο βασικά γεύματα μέσα στη μέρα.
Το πρώτο είναι το Σουχούρ, το οποίο καταναλώνεται λίγο πριν από την αυγή, μετά την πρωινή προσευχή. Πρόκειται για το γεύμα που δίνει ενέργεια στους πιστούς για να αντέξουν τη νηστεία που ακολουθεί.
Το δεύτερο είναι το Ιφτάρ, το οποίο πραγματοποιείται αμέσως μετά τη δύση του ηλίου και την προσευχή Μαγκρίμπ. Εκείνη τη στιγμή ολοκληρώνεται η ημερήσια νηστεία και οι πιστοί μπορούν να φάνε και να πιουν ξανά.
Το 2023, μάλιστα, η UNESCO ενέταξε το Ιφτάρ στον κατάλογο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ανθρωπότητας, αναγνωρίζοντας τη σημασία του ως κοινωνικής και πολιτιστικής πρακτικής που ενώνει κοινότητες.
Πού και με ποιους τρώνε οι μουσουλμάνοι το Ιφτάρ
Το Ιφτάρ δεν είναι απλώς ένα γεύμα αλλά μια πράξη κοινοτικής συμμετοχής και προσφοράς. Συχνά οι πιστοί συγκεντρώνονται έξω από το τέμενος, αμέσως μετά την προσευχή, όπου τρώνε όλοι μαζί. Άλλοι επιστρέφουν στα σπίτια τους, όπου καλούν φίλους, συγγενείς και γείτονες για να μοιραστούν το γεύμα. Στην ισλαμική παράδοση θεωρείται ιδιαίτερη ευλογία να προσφέρει κανείς Ιφτάρ σε άλλους. Για τον λόγο αυτό πολλοί μουσουλμάνοι:
- φιλοξενούν κόσμο στο σπίτι τους
- προσφέρουν γεύματα σε γνωστούς ή ταξιδιώτες
- δωρίζουν χρήματα σε τεμένη ή φιλανθρωπικές οργανώσεις ώστε να ετοιμαστούν γεύματα για οικονομικά αδύναμους πιστούς
Έτσι το Ιφτάρ αποκτά και έντονο χαρακτήρα αλληλεγγύης και κοινωνικής συνοχής.
Η προσευχή του Μωάμεθ κατά το Ιφτάρ
Η παράδοση θέλει τον ίδιο τον προφήτη Μωάμεθ να έχει διδάξει τον τρόπο με τον οποίο οι πιστοί διακόπτουν τη νηστεία τους.
Σε ορισμένα ιερά βιβλία του Ισλάμ αναφέρεται ότι ο προφήτης συνήθιζε να λέει την ακόλουθη προσευχή τη στιγμή του Ιφτάρ:
«Η δίψα έφυγε, οι φλέβες είναι υγρές και η επιβράβευση διασφαλισμένη, εάν αυτό είναι το θέλημα του Αλλάχ».
Η φράση αυτή αποτυπώνει τη βαθιά πνευματική διάσταση της νηστείας και την ανακούφιση που έρχεται μετά από μια ολόκληρη ημέρα αποχής από φαγητό και νερό.
Τα εδέσματα που κυριαρχούν στο τραπέζι του Ιφτάρ
Μετά από πολλές ώρες νηστείας, το Ιφτάρ δεν ξεκινά συνήθως με βαριά φαγητά. Αντίθετα, τα γεύματα είναι συχνά απλά αλλά θρεπτικά, ώστε να επανέλθει σταδιακά ο οργανισμός.
Στα τραπέζια του Ιφτάρ συναντά κανείς συχνά:
- ρύζι και πιλάφι
- φακές και όσπρια
- ζυμαρικά
- πίτες
- αρνί ή κοτόπουλο
- πατάτες και λαχανικά
Πολλά από τα πιάτα μαγειρεύονται με μπόλικα κρεμμύδια και μπαχαρικά, στοιχεία που χαρακτηρίζουν τη γαστρονομία πολλών μουσουλμανικών χωρών.
Μετά το γεύμα προσφέρονται συνήθως:
- χυμοί
- φρούτα
- αποξηραμένα φρούτα ή ξηροί καρποί
- τσάι
Το Ιφτάρ, τελικά, δεν είναι απλώς το τέλος της νηστείας μιας ημέρας. Είναι μια στιγμή συνάντησης, φιλοξενίας και πνευματικής σύνδεσης, που επαναλαμβάνεται καθημερινά καθ’ όλη τη διάρκεια του Ραμαζανιού.
